II Etap VIII Konkursu Wiedzy o Polsce

20.03.2026 roku miał miejsce w Centrum Językowym II Etap VIII Konkursu Wiedzy o Polsce dla studentów zagranicznych Politechniki Opolskiej, którzy odbywają studia w języku polskim. W I Etapie 12.12.2025 roku zadaniem uczestników było rozwiązanie testu składającego się ze 100 pytań dotyczących różnych aspektów realioznawstwa polskiego. Z 31 osób biorących w nim udział do finału zostało zaproszonych 10 studentów, z których 5 zdecydowało się przystąpić do dalszej rywalizacji. Polegała ona na przedstawieniu 10-minutowej prezentacji interkulturowej na temat Co nas łączy, a co dzieli? Mój kraj i Polska.

Ten rodzaj prezentacji wpisuje się w tzw. podejście interkulturowe w nauczaniu języków obcych, które integruje naukę języka z poznawaniem odmiennych kultur, kształtując postawy empatii, tolerancji i ciekawości wobec innych narodów. Jego celem jest przygotowanie uczącego się do roli pośrednika kulturowego, który potrafi nie tylko skutecznie komunikować się, ale przede wszystkim świadomie poruszać się między własną a obcą kulturą, przełamując stereotypy i budując wzajemne zrozumienie.

Wystąpienia konkursowe oceniała komisja w składzie: dr Jolanta Jankowska, mgr Ewa Kowalczyk i dr Bogusław Kubiak. Przy ich ocenie brane były pod uwagę następujące kryteria: treść, struktura, język, estetyka i kreatywność.

Uczestnicy oparli swoje prezentacje głównie na własnych obserwacjach i często bardzo osobistych doświadczeniach z dotychczasowego pobytu w Polsce, przede wszystkim ze studiów oraz spraw życia codziennego. Oba nasze kraje łączy wiele elementów, co wynika z bliskiego sąsiedztwa geograficznego oraz wspólnej historii, ale są też obszary różnic, a nawet kwestie zaskakujące zarówno w podobieństwach, jak i w odmiennościach.

Jako wspólny mianownik wskazywano poczucie dumy narodowej, patriotyzm, pamięć o bohaterach oraz gościnność okazywaną osobom bliskim i niedawno poznanym, szacunek dla starszych, szczodrość i wrażliwość na cierpienie innych ludzi. Charakteryzuje nas otwartość na bliźnich, przyjmowanie pod dach potrzebujących oraz czerpanie radości z poznawania nowych osób i nawiązywania z nimi kontaktów. Za przykład takiego samego myślenia o ojczyźnie i wolności służyć może analogia słów naszych hymnów narodowych: „Jeszcze nie zginęła” i „Szcze ne wmerła”. Ukraińcy podobnie jak Polacy wyrażali ogromną wiarę w swoją przyszłą państwowość niezależnie od politycznych przeciwności. Polsko-ukraińska historia zawiera momenty bardzo trudne dla naszych narodów, ale pamiętajmy też o tym, co nas łączy. Z Ukrainy pochodził i bardzo był z nią związany polski poeta Jarosław Iwaszkiewicz. W 1972 roku, w czasie apogeum rosyjskiej polityki rusyfikacji wobec Ukrainy, wygłosił on w Kijowie po ukraińsku przemówienie, które wywołało skandal i stanowiło swoisty manifest polityczny. Iwaszkiewicz w swoich tekstach zestawiał polsko-ukraińskie krajobrazy i doszedł do wniosku, że te dwa światy najlepiej łączy melancholia - melancholia pejzażu, barwy czy zachodów słońca.

Do pozornych podobieństw zaliczyć można języki polski i ukraiński, które pochodzą z tej samej grupy językowej i w podstawowych sprawach umożliwiają zrozumienie, ale też zawierają wiele tzw. fałszywych przyjaciół, czyli słów, które brzmią tak samo lub podobnie, ale mają zupełnie inne znaczenie, co prowadzi do często zabawnych pomyłek. Styl rozmowy w naszym języku jest bardziej oparty na zwrotach grzecznościowych takich jak: proszę, dziękuję, przepraszam, co stanowi nie tylko niuanse lingwistyczne, ale także przekłada się na praktyczną komunikację. W Polsce powszechnie używany jest tylko jeden język, w Ukrainie oprócz oficjalnie obowiązującego języka ukraińskiego w niektórych regionach mieszkańcy są dwujęzyczni lub na co dzień posługują się językiem rosyjskim.

Oba nasze kraje mają wspólne korzenie kulturowo-językowe, pochodzące od narodu prasłowiańskiego. Święta, tradycje i zwyczaje są więc zbliżone, ale oczywiście wykazują też sporo różnic. Dzielimy wiele elementów wspólnych, jeśli chodzi o kuchnię, architekturę czy sztukę, ale i tu różnice są zauważalne, choć tkwią przede wszystkim w szczegółach.  

Na północy Ukrainy, podobnie jak w Polsce, przeważają tereny nizinne, natomiast południowa część Polski oraz zachodnio-południowa część Ukrainy to tereny górskie. Obydwa państwa mają również bezpośredni dostęp do morza oraz liczne jeziora. Powierzchnia Ukrainy prawie dwukrotnie przewyższa obszar Polski, ale populacja obydwu państw jest obecnie zbliżona. W wyniku uwarunkowań historycznych i postępującej emigracji Polacy i Ukraińcy są rozproszeni po całym świecie. Polska i ukraińska tożsamość jest pielęgnowana w wielu miejscach daleko poza granicami naszych krajów.

Polska oczami Ukraińców jest krajem bardziej szanującym ustalone zasady i normy, na przykład przepisy ruchu drogowego. W Polsce ludzie rzadko przechodzą przez ulicę w miejscach do tego nieprzeznaczonych i zazwyczaj cierpliwie czekają, aż światło zmieni się na zielone. Polacy mają też bardziej restrykcyjne podejście do czasu i rzadziej tolerują spóźnianie się. Przestrzeganie prawa jest traktowane poważniej, a jego łamanie może spotkać się z negatywną reakcją otoczenia, a nie tylko stróży prawa.

Jednocześnie jesteśmy jednak postrzegani jako osoby bardziej wyrozumiałe i otwarte na odmienności oraz pomocne, co jako naród i poszczególne jednostki wykazujemy w kontekście toczącej się u naszego wschodniego sąsiada wojny.

W zakresie edukacji główna różnica polega na wcześniejszym wieku jej rozpoczynania na różnych poziomach kształcenia w Ukrainie i co się z tym bezpośrednio wiąże szybszym wchodzeniu w dorosłe życie i braniu za siebie odpowiedzialności. Szkoły polskie są mniej obciążające, pozwalają uczniom na większą samodzielność, a ich relacje z nauczycielami są bardziej swobodne.

Najszybciej zauważalne są u nas praktyczne różnice w organizacji życia codziennego (dni i godziny otwarcia sklepów), inne zasady korzystania z komunikacji miejskiej (konieczność naciskania przycisku, aby otworzyć drzwi autobusu, czy brak możliwości kupienia biletu u kierowcy), wymóg segregowania śmieci, odmienne zwyczaje dotyczące wręczania kwiatów itp. Do tych różnic można jednak również najłatwiej przyzwyczaić się i szybko stają się one zwykłą rutyną naszego dnia.

Wystąpienia często kończyły się konkluzją, że warto poznawać odmienne i wspólne cechy obu narodów po to, aby lepiej zrozumieć się nawzajem, uczyć się od siebie i dzielić się tym, co mamy najlepsze.

Laureatami VIII edycji Konkursu Wiedzy o Polsce zostali:

1) Yelyzaveta Poluianska, Ukraina, III rok Informatyki, studia I stopnia, 150 pkt.                           

2) Shtapir Daniil, Ukraina, I rok Informatyki, studia I stopnia, 135 pkt.

3) Yaroslav Radionenko, Ukraina, I rok Automatyki i Robotyki, studia I stopnia, 126 pkt.  

Wyniki pozostałych uczestników:

Zwycięzcy otrzymują nagrody rzeczowe w postaci tabletów ufundowane przez Panią Prorektor ds. kształcenia, dr Anidę Stanik-Besler, której bardzo dziękujemy za coroczne wspieranie tego wydarzenia. Wszystkich studentów zagranicznych odbywających studia w języku polskim serdecznie zapraszamy do udziału w kolejnej edycji Konkursu Wiedzy o Polsce.

Przygotował:

dr Bogusław Kubiak